How many times have we heard that migrants are a weapon against Poland? Lukashenko’s plan, Putin’s plan, hybrid warfare. Living missiles, and missiles are neutralized.
All of us who are in any way involved in the solidarity movement with people on the move have been facing this for years.
In 2021, we wrote that a world of growing inequalities and predatory exploitation of the Earth is leading us all to disaster. For all those who identify with the freedom movement, it has always been clear that the “end of history” – a concept developed by American political scientist Francis Fukuyama, proclaiming that development occurs in a linear fashion and that its highest and final stage is liberal democracy – was a pipe dream of those who are satiated. It was also clear that class conflict, although it has changed its form over the decades, still marks dividing lines and when modified accordingly, best describes the cracks in the global status quo.
It seemed obvious, but not to everyone. As the order that has prevailed since the end of the Cold War fades into oblivion, and with it the older vision of the North Atlantic alliance to which Poland aspired since 1989, the political demons we know from the pages of history are reawakening.
We are not even talking about social media, where incitement to genocide has already become normalized. Gas chambers, executions of civilians, mocking the dead at the border—these are now the norm online. Unfortunately, these voices are also becoming more common offline. It is frightening how easily we as a society can cross a certain line in our minds.
I remember how, just 10 years ago, during conversations about World War II, people were surprised how the Holocaust could have happened at all. Can you imagine anyone being surprised by that today?
Social apathy and hatred have many sources. However, this is secondary to the fact that the far right exploits these feelings for political gain and to shift the narrative in its favor. Of course, fascists are more the effect than the cause here. What gave oxygen to the far right and directed legitimate social anger in a completely wrong direction is the capitalist system, which is causing ever greater social stratification and increasingly alienating people. The loss of sense, the decay of society as such, globalization, and cultural unification destroying traditional bonds have created a vacuum into which creatures such as Berkowicz and Mentzen have crept (politicians from far right neoliberal Konfederacja party – third power in Polish parliament). The tabloidization of politics and the algorithms of anti-social media, the most prominent example of which is Trump, create even more grotesque figures whose only characteristic is crossing the boundaries of rational debate, and whose main asset is clickability. Braun (antisemitic member of parliament), Jaszczur and Ludwiczek (someone beetween stand-upers and nazis calling for slaughter) or even Waluś (hero of Polish far right, killer of South African politician Chris Hani) who is used by fascists like a puppet, are today’s authorities for a large part of society.
However, it is difficult for it to be otherwise when liberals show contempt and superiority towards everyone else at every turn.
Politics is politics, but what is particularly worrying is the trend for people who, until yesterday, couldn’t care less about what was happening in the world to express radical opinions. The world is huge, and the number of connections and cause-and-effect chains is complex. It is much easier to succumb to the narratives of geostrategists who have made a career for themselves in recent years, choose your camp, and defend it at all costs. And when you adopt this perspective, it is very difficult to remain consistent. Palestine has been tortured by Israel for decades, and the last two years have been a textbook example of genocide and global indifference. Hamas, which was the largest political force in Gaza, received support from the Lebanese Hezbollah, Iran, and Assad’s Syria. Indirectly, it also received support from Russia. Russia cooperated with Venezuela, which was attacked by the US. The US supports Israel.
Here we see the first propaganda group emerging. The “anti-imperialist” camp. They claim that Venezuelan society was happy under Maduro’s rule. Iranian women are satisfied with the Islamic Republic, and the protests there are inspired by the evil US. There is no opposition there, nor are there penalties for deviating from restrictive religious rules. Do you have doubts? After all, the US and Israel pursue imperialist policies! We could also see certain echoes of this type of thinking indirectly in relation to the situation on the border, when Russia and Belarus tried to condemn Poland and the West in general for the inhumane treatment of people on the move. We spoke to many people in the forest, and most of them agreed that nowhere else had they encountered such hell as in Belarus. More radical factions of this narrative cleverly replace the word “Israel” with the word “Jews,” thus exploiting the latent anti-Semitism in Europe and the United States for their political goals.
The second group is the camp of “democrats” who recognize the leading role of the US as the “world’s policeman.” Here we have the Ukrainian card being played. Russia attacked our eastern neighbors and committed many crimes there. Russia thinks imperialistically. Russia’s enemy is our friend. Although it is difficult to consider the US a country friendly to Ukraine – in recent years, they have been mainly in favor of the war in that country continuing. We also have the depreciation of Palestinian resistance, reducing it to a pawn in the politics of Arab countries. In this narrative, it is migrants who are the missiles aimed at the “civilized” world. After all, the eastern migration corridor to the EU was organized by Lukashenko on the orders of the Kremlin.
There is a lot of talk about the criminal regime of the ayatollahs in Iran and the bloodthirsty Assad in Syria. Because they are Russia’s friends. The taboo topics here are: the Saudi regime in Arabia, the new Syrian authorities originating from ISIS and supported by the US. It is also not good to talk about what happened to Iraq after the US “saved” this country. As a last resort, there is always a trump card in the deck – accusations of “anti-Semitism.” Traditionally, those who are most loudly accused of this are the victims of Israel. And then there are the Kurds fighting for democracy in the Middle East. However, this argument will slowly be withdrawn, as the US has abandoned its recent allies in favor of a new friend and former ISIS star, Al Goliani, who currently rules Syria and gets along quite well with the Turkish regime.
There are more and more hardliners who believe that their mission is to push one of these narratives, which are in fact propaganda from one or the other camp.
This perception of the issue means that they are blind for war crimes, as long as they do not fit into the narrative that favors it. Regardless of whether we are talking about a Zionist who writes outright that the photos from Gaza do not show dead children but Chinese dolls pretending to be dead, or a communist who stubbornly insists that Assad was the best thing that ever happened to Syria. Superpowers commit crimes for their own benefit, but we have no obligation to justify them for the “greater good.” Ordinary people have to face relentless economic pressure and the marginalization of their voices by decision-makers. However, they have the privilege of not siding with crime and to show empathy for the victims of any system. We really don’t have to choose.
While helping at the border, we knew how the system of smuggling migrants into Poland worked, at least to the level that was possible at the time. However, this did not change the fact that people on the move needed help, without which some of them could have died. On the one hand, there were people fleeing regions of the world ravaged by war and ecological disasters, and on the other, there were the geostrategic interests of the superpowers. The choice was obvious. The same was true in the case of Ukraine, when we transported humanitarian aid to areas devastated by war. On the one hand, there were people deprived of roofs over their heads and basic necessities, and on the other, there were theoretical considerations about who was the greater imperialist and the denial of the Ukrainians’ right to defend themselves. Here, too, there was no doubt about what position to take. True solidarity is the ability to reject the divisions imposed by states and the mass media and to stand on the side of those who are suffering. All the more so because we usually have a common interest with these people, as most of us, on varying degrees, are treated by political and financial authorities as a resource that can be freely exploited for their own benefit.
We will witness increasing polarization and increasingly uncompromising ideologues who close their eyes to everything around them that contradicts their doctrine. It is up to all of us to maintain a clear view and critical thinking, even under fire from large media think tanks that spend billions on manipulating society. Even if they sometimes use the language of freedom as a cover.
__
Pułapka myślenia interesami mocarstw
Ileż to razy słyszeliśmy, że migranci są bronią przeciwko Polsce… Plan Łukaszenki, plan Putina, wojna hybrydowa. Żywe pociski, a pociski się neutralizuje.
Wszystkie i wszyscy, którzy w jakikolwiek sposób angażujemy się w ruch solidarnościowy z ludźmi w drodze, mierzymy się z tym od lat.
Pisaliśmy w 2021 roku, że świat rosnących nierównosci i rabunkowego eksploatowania Ziemi prowadzi nas wszystkich do katastrofy. Dla wszystkich identyfikujących się z ruchem wolnościowym od zawsze jasnym było, że “koniec historii” – koncepcja amerykańskiego politologa Francisa Fukuyamy, głosząca że rozwój odbywa się w sposób linearny, a jego najwyższym i ostatecznym stadium jest demokracja liberalna; była mrzonką tych, którzy są syci. Jasne było też to, że konflikt klasowy, choć zmienił swoją formę na przestrzeni dziesięcioleci, wciąż wyznacza linie podziału i odpowiednio zmodyfikowany, opisuje najlepiej pęknięcia w światowym status quo.
Wydawało sie to oczywiste, ale jednak nie dla wszystkich. W miarę jak porządek obowiązujący od czasu końca zimnej wojny odchodzi w niebyt, a razem z nim jeszcze starsza wizja sojuszu północnoatlantyckiego, do której po 89 roku niezłomnie aspirujemy; odradzają się polityczne demony, które znamy z kart historii.
Nie mówimy tu nawet o przestrzeni mediów społecznościowych, w której znormalizowane jest już nawoływanie do ludobójstwa. Komory gazowe, egzekucje cywili, wyśmiewanie zmarłych na granicy – to już w tej chwili norma w sieci. Niestety to również coraz częstsze głosy także poza internetem. To straszne, jak łatwo przekroczyć nam jako społeczeństwu pewną granicę w głowach.
Pamiętam jak jeszcze 10 lat temu podczas rozmów o II wojnie światowej ludzie dziwili się, jak mogło w ogóle dojśc do holocaustu. Wyobrażacie sobie, że dziś ktoś by się temu dziwił?
Znieczulica społeczna i nienawiść mają wiele źródeł. To jednak kwestia drugorzędna wobec faktu, jak skrajna prawica wykorzystuje te uczucia do walki politycznej i przesuwania narracji w swoją stronę. Oczywiście faszyści są tutaj bardziej efektem niż przyczyną. To co dało tlen skrajnej prawicy i skierowało słuszny gniew społeczny w całkowicie błędną stronę, jest system kapitalityczny, powodujący coraz większe rozwarstwienie społeczne i coraz bardziej alienujący ludzi. Utrata sensu, rozkład społeczeństwa jako takiego, globalizacja, unifikacja kulturowa niszcząca tradycyjne więzi; wywołały próżnię, w którą wpełzły kreatury w postaci Berkowicza czy Mentzena. Tabloidyzacja polityki i algorytmy mediów antyspołecznościowych, których najgłośniejszym przykładem jest Trump, tworzą jeszcze bardziej pokraczne postacie, których jedyną cechą jest przekraczanie kolejnych granic racjonalnej debaty a głównym zasobem klikalność. Braun, Jaszczur, Ludwiczek, Dziki Trener i wykorzystywany przez faszystów niczym kukła Waluś – to dziś dla dużej części społeczeństwa autorytety.
Trudno jednak, żeby było inaczej, gdy liberałowie na każdym kroku okazują pogardę i wyższość wszystkim innym. Kampania Trzaskowskiego jest tego ostatnim głośnym przykładem, choć bazowanie na klasiźmie jest conajmniej tak stare jak Platofrma Obywatelska. Trzaskowski jest reprezentantem wielkiego kapitału, w tym lobby deweloperskiego odpowiedzialnego za tragedie setek, a może i tysięcy ludzi w Warszawie, na czele z zamordowaniem działaczki lokatorskiej Jolanty Brzeskiej. Śledztwo w sprawie tego morderstwa skutecznie zamieciono pod dywan, mimo oczywistych zaniedbań ze stony policji i prokuratury. Ale policja i prokuratura działa stanowczo tylko przeciwko ludziom udzielającym pomocy humanitarnej w lasach, lub protestujących przeciw rządowi.
A to tylko Warszawa, gdzie i tak skupia się cała uwaga. Reprywatyzacja w całej Polsce pochłonęła niezliczoną ilość ofiar, o których zapewne nigdy nawet nie usłyszymy. A już na pewno nie usłyszymy w TVN, Kanale Zero czy w tyradach Brauna.
No i tenże Trzaskowski był nam wciskany wszelkimi możliwymi sposobami; także przez część środowiska, które wydawało nam się bliskie; jako gwarant powstrzymania faszyzacji kraju.
Nasza odpowiedź była i jest taka sama – to liberałowie są jedną z przyczyn faszyzacji naszego świata. Widać to wyraźnie po umizgach obozu rządzącego wobec skrajnej prawicy jaką jest Konfederacja, z którą łączy ich zresztą antypracowniczy program gospodarczy. Faszyzm pojawiał się zawsze wtedy gdy interesy kapitału były zagrożone. Ci sami liberałowie zdobywali kolejne punkty w sondażach krytykując PiS za nieludzkie działania na granicy. Aber hallo – rząd KO jeszcze bardziej docisnął śrubę, nie tylko doprowadzając do kolejnych śmierci na Podlasiu ale także prześcigając PiS w antyuchodźczej propagandzie. Oczywiście wersja prawdy na dzisiaj jest taka, że zawsze twierdzili, iż migracja to zagrożenie, a film “Zielona Granica” Agnieszki Holland jest zupełnie o czymś innym – o odsunięciu od władzy Kaczyńskiego. Tylko źle to wszyscy zrozumieliście.
Mamy więc z jednej strony kolesia, który na antymigranckiej konferencji prasowej pokazuje nam zupełnie niezwiązane z sytuacją zdjęcia gwałtu na ośle; z drugiej typa, który twierdzi, że dzieci na granicy owszem, były, ale zniknęły magicznie wraz ze zmianą gabinetu rządowego. Ten fikołek akurat nie jest nawet autorstwa Tuska, tylko człowieka, który zbudował swoją pozycje polityczną na tzw. “prawach człowieka”, czyli Adama Bodnara. Jest jeszcze trzeci bohater tej opowieści – faszystowsko-neoliberalna Konfa, która wyprzedza PO-PiS w projektowaniu obozów koncentracyjnych i dociskaniu śruby społeczeństwu poprzez niszczenie prawa pracy i demontaż powszechnej opieki zdrowotnej.
Płynąc na takiej łajbie o stateczności mniejszej niż prom Heweliusz podczas sztormu, wpływamy na wody międzynarodowej polityki, która z kolei wchodzi na nowe poziomy destabilizacji każdego właściwie dnia. Polityka polityką, ale tym co martwi szczególnie mocno, jest trend do wygłaszania radykalnych opinii przez ludzi, którzy jeszcze wczoraj mieli głęboko gdzieś to co się dzieje na świecie. Świat jest wielki, a liczba powiązań i łańcuch przyczynowo-skutkowy jest skomplikowany. Dużo łatwiej ulec narracji robiących w ostatnich latach karierę geostrategów, wybranie sobie swojego obozu i bronienie go za wszelka cenę. A przyjmując taką optykę bardzo trudno pozostać konsekwentnym. Palestyna od dziesiątek lat torturowana jest przez Izrael, a ostatnie dwa lata to podręcznikowy przykład ludobójstwa i obojętności świata. Hamas, który był największą siłą polityczną Gazy dostawał wsparcie od libańskiego Hezbollachu, Iranu i asadowskiej Syrii. Pośrednio też od Rosji. Rosja współpracowała z Wenezuelą, na którą zamach przeprowadziło USA. USA wspiera Izrael.
Tu nam sie wyłania pierwsze grupa propagandowa. Obóz “antyimperialistów”. To oni twierdzą, że społeczeństwo Wenezueli było szczęśliwe podczas rządów Maduro. Iranki są zadowolone z rządów republiki islamskiej, a tamtejsze protesty są inspirowane przez złowrogie USA. Nie ma tam żadnej opozycji ani kar za odstąpienia od restrykcyjnych reguł religijnych. Masz wątpliwości? Przecież USA i Izrael prowadza politykę imperialistyczną! Pewne echa tego typu myślenia mogliśmy zauważyć też pośrednio odnośnie sytuacji na granicy, kiedy Rosja i Białoruś próbowały piętnować Polskę i ogólnie Zachód, za nieludzkie traktowanie ludzi w drodze. Rozmawialiśmy z wieloma osobami w lesie i w większości byli zgodni – nigdzie nie spotkało ich większe piekło niż w Białorusi. Bardziej radykalne odłamy tej narracji zmyślnie zamieniają słowo “Izrael” na słowo “Żydzi”, wykorzystując w ten sposób drzemiący w Europie i Stanach antysemityzm do swoich politycznych celów.
Druga grupa to obóz “demokratów”, którzy uznają przewodnią rolę USA jako “policjanta świata”. Tutaj mamy granie kartą ukraińską. Rosja napadła naszych wschodnich sąsiadów i dokonała tam wielu zbrodni. Rosja mysli imperialistycznie. Wróg Rosji to nasz przyjaciel. Choć doprawdy trudno uznać Stany za kraj życzliwy Ukrainie – przez ostatnie lata przychylnie nastawieni byli głównie do trwania wojny w tym kraju. Mamy też deprecjonowanie palestyńskiego oporu, sprowadzające go do pionka w polityce państw arabskich. W tej właśnie narracji to migranci i migrantki są owymi pociskami w stronę “cywilizowanego” świata. W końcu wschodni korytarz migracyjny do UE zorganizował Łukaszenka na polecenie Kremla. Bardzo głośno mówi się o zbrodniczym reżimie ajatollachów w Iranie i krwiożerczyn Asadzie w Syrii. Bo to przyjaciele Rosji. Temat tabu tutaj to: reżim Saudów w Arabii, nowe władze Syrii wywodzące się z ISIS i wspierane przez USA. Niedobrze też mówić co się stało z Irakiem po “uratowaniu” tego kraju przez Stany. W ostateczności zawsze jest jeszcze joker w talii – oskarżanie o “antysemityzm”. Tradycyjnie tymi, których najgłośniej się o niego oskarża są ofiary Izraela. No i Kurdowie walczący o demokrację na Bliskim Wschodzie. Choć powoli ten argument będzie wycofywany, jako że USA porzuciło swoich niedawnych sojuszników na rzecz nowego przyjaciela i byłej gwiazdy ISIS – Al Golianiego, który rządzi obecnie Syrią i dogaduje się całkiem nieźle z reżimem tureckim.
Twardogłowych, którzy uwierzyli, że ich misją jest ciśnięcie którejś z tych narracji, będącej tak naprawdę propagandą mocarstwową jednego bądź drugiego obozu, jest coraz więcej.
Takie postrzeganie sprawy ma to do siebie, że przechodzi do porządku dziennego nad zbroniami, o ile nie wpisują sie one w narrację, której to sprzyja. Bez względu, czy mówimy tu o syjoniście piszącym wprost, że na zdjęciach z Gazy nie ma martwych dzieci tylko chińskie lalki, które maja je udawać; czy o komuniście uparcie przekonującym, że Asad był najlepszym co spotkało Syrię. Mocarstwa popełniają zbrodnie dla własnych korzyści, ale my nie mamy obowiązku ich usprawiedliwiania dla “wiekszego dobra”. Zwykli ludzie muszą mierzyć się z bezwzględną presją ekonomiczną i marginalizowaniem swojego głosu przez decydentów. Mają jednak przywilej nie stawania po stronie zbrodni i okazywania empatii wobec ofiar każdego systemu. Naprawdę nie musimy wybierać.
Pomagając na granicy wiedzieliśmy o tym, jak działa system przerzucania migrantów do Polski, przynajmniej w takim stopniu w jakim było to w owym czasie możliwe. Nie zmieniało to jednak w żaden sposób faktu, że ludzie w drodze potrzebowali pomocy, bez której część mogła umrzeć. Z jednej strony osoby uciekające z regionów świata spustoszonych przez wojny i katastrofy ekologiczne, a z drugiej geostrategiczne interesy mocarstw. Wybór był oczywisty. Tak samo w przypadku Ukrainy, kiedy transportowaliśmy pomoc humanitarną na zniszczone wojną tereny. Pozbawieni dachów na głową i podstawowych produktów potrzebnych do życia ludzie, a z drugiej strony teoretyczne rozważania, kto jest większym imperialistą i odmawianie Ukraińcom prawa do obrony. Tu także nie było wątpliwości jakie zająć stanowisko. Prawdziwa solidarność to umiejętność odrzucenia podziałów narzucanych przez organizmy państwowe i środki masowego przekazu i stanięcie po stronie tych, którzy doznają krzywdy. Tym bardziej, że zwykle mamy z tymi ludźmi wspólny interes, ponieważ większość z nas, choć w różnym stopniu, jest traktowana przez władze polityczne i finansowe jako zasób, który mozna dowolnie zużywać dla własnej korzyści.
Będziemy świadkami coraz większej polaryzacji i coraz bardziej nieprzejednanych ideologów, zamykających oczy na wszystko dookoła, co kłóci się z ich doktryną. Zadaniem nas wszystkich jest zachowanie trzeźwego spojrzenia i krytycznego myślenia, nawet pod ostrzałem wielkich medialnych think-thanków przeznaczających miliardy na manipulowanie społeczeństwem. Nawet jeśli dla kamuflażu używają one czasem języka wolnościowego.